ตกขาวเยอะขึ้นตอนท้องเป็นเรื่องปกติ แต่สี กลิ่น และอาการแบบนี้ควรบอกหมอ
ตกขาวตอนท้องเยอะขึ้นเพราะฮอร์โมน ถ้าใสหรือขาวขุ่น ไม่มีกลิ่นเหม็น ถือว่าปกติ แต่ถ้าสีเหลืองเขียว มีกลิ่น คัน แสบ หรือมีน้ำใสๆ ไหลซึมไม่หยุด ควรบอกหมอ เพราะอาจเป็นการติดเชื้อหรือน้ำเดิน
ตั้งแต่ท้องมา กางเกงในเปียกบ่อยจนต้องพกแผ่นอนามัยติดกระเป๋า บางวันก็สงสัยว่า “นี่เยอะเกินไปหรือเปล่า ติดเชื้ออะไรไหม” ไม่ต้องอายเลยค่ะ เรื่องนี้แทบทุกคนเจอ แค่ไม่ค่อยมีใครหยิบมาคุยกัน
ส่วนใหญ่ตกขาวที่เพิ่มขึ้นเป็นเรื่องปกติค่ะ เดี๋ยวเรามาแยกกันว่าสี กลิ่น และอาการแบบไหนดูแลเองได้ แบบไหนควรบอกหมอ และแบบไหนที่อาจไม่ใช่ตกขาวเลย แต่เป็น น้ำคร่ำรั่ว ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
ทำไมตกขาวถึงเยอะขึ้นตอนท้อง
คำตอบสั้นๆ: เพราะฮอร์โมนเพศหญิงสูงขึ้นมากช่วงตั้งครรภ์ และตกขาวทำหน้าที่ช่วยกันเชื้อโรคไม่ให้ขึ้นไปถึงมดลูก
อาจารย์แพทย์จากภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายว่าฮอร์โมนที่เปลี่ยนไปทำให้ตกขาวออกมามากกว่าเดิม ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ไม่ได้แปลว่าติดเชื้อ ส่วน NHS บอกว่าตกขาวที่เพิ่มขึ้นช่วย ป้องกันการติดเชื้อที่จะลามจากช่องคลอดขึ้นไปถึงมดลูก
เลยไม่แปลกที่ตกขาวจะเยอะขึ้นเรื่อยๆ ตลอดการท้อง และเยอะเป็นพิเศษช่วงใกล้คลอด
ตกขาวปกติตอนท้องหน้าตาเป็นยังไง
คำตอบสั้นๆ: ใส หรือขาวขุ่นคล้ายแป้งเปียก เนื้อบางหรือเป็นมูก ไม่มีกลิ่นเหม็น และไม่ทำให้คันหรือแสบ
แบบนี้ถือว่าปกติค่ะ
- สีใส หรือขาวขุ่นเหมือนน้ำนม
- ไม่มีกลิ่น หรือมีกลิ่นอ่อนๆ ที่ไม่เหม็น
- ไม่คัน ไม่แสบ ไม่เจ็บตอนปัสสาวะ
- ปริมาณมากกว่าตอนไม่ท้อง จนต้องใช้แผ่นอนามัยบางๆ
ช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ อาจมี มูกเหนียวสีชมพูคล้ายเจลลี่ ออกมา ซึ่ง NHS อธิบายว่าเป็นมูกที่อุดปากมดลูกหลุดออกมา เป็นสัญญาณว่าร่างกายเริ่มเตรียมคลอด
สี กลิ่น และอาการแบบไหนควรบอกหมอ
คำตอบสั้นๆ: สีเหลืองหรือเขียว มีกลิ่นเหม็นหรือกลิ่นแปลก เป็นก้อนขาวคล้ายนมบูด คันหรือแสบรอบช่องคลอด และเจ็บตอนปัสสาวะ
| ลักษณะที่เห็น | อาจเกี่ยวกับอะไร |
|---|---|
| ขาวข้นเป็นก้อนคล้ายนมบูด คันมาก | เชื้อรา (พบบ่อยช่วงตั้งครรภ์) |
| เหลืองอมเขียว อาจเป็นฟอง คันมาก | พยาธิในช่องคลอด (ทริโคโมแนส) |
| เหลืองอมเทา มีกลิ่นเหม็นคาว | การติดเชื้อแบคทีเรีย |
| มีเลือดปน หรือสีน้ำตาล | ต้องให้หมอตรวจ (ดูหัวข้อไปโรงพยาบาลเลยถ้า) |
ตารางนี้มีไว้ช่วยให้เราเล่าอาการให้หมอฟังได้ชัดขึ้นนะคะ ไม่ได้มีไว้วินิจฉัยเอง เพราะการติดเชื้อแต่ละแบบรักษาต่างกัน อาจารย์แพทย์ศิริราชย้ำว่าต้องให้แพทย์ตรวจก่อน และ ไม่ควรซื้อยามาใช้เอง ซึ่งตรงกับที่ NHS แนะนำว่ายาเชื้อราบางชนิดไม่ควรใช้ระหว่างตั้งครรภ์
ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มช. ก็จัดให้ “ตกขาวมากผิดปกติ” เป็นอาการที่ควรมาพบแพทย์ก่อนวันนัดค่ะ
น้ำใสๆ ไหลซึมไม่หยุด เป็นตกขาวหรือน้ำเดิน
คำตอบสั้นๆ: ถ้าเป็นน้ำใสๆ ไหลซึมเรื่อยๆ หรือไหลพรวดที่คุมไม่ได้ อาจเป็นน้ำคร่ำ ให้ใส่ผ้าอนามัยแล้วโทรหาโรงพยาบาลทันที ไม่ว่าอายุครรภ์เท่าไหร่
NHS อธิบายว่าตอนถุงน้ำคร่ำแตก บางคนรู้สึกเป็น น้ำไหลซึมช้าๆ บางคน ไหลพรวดจนคุมไม่ได้ น้ำคร่ำมักใสหรือสีจาง และบางครั้งแยกจากปัสสาวะยากมาก
แยกเบื้องต้นแบบนี้ค่ะ
- ตกขาว มักเหนียว เป็นมูก ออกมาเป็นระยะ
- ปัสสาวะเล็ด มักเล็ดตอนไอ จาม หัวเราะ และมีกลิ่นปัสสาวะ
- น้ำคร่ำ เป็นน้ำใส ไหลซึมต่อเนื่อง หรือไหลออกมาอีกเมื่อลุกยืนหรือเปลี่ยนท่า
ถ้าสงสัยว่าใช่ ทำตามนี้เลย
- ใส่ ผ้าอนามัยแบบแผ่น ไม่ใช้แบบสอด จะได้เห็นสีและปริมาณ
- สังเกตสีน้ำ ใส เขียว น้ำตาล มีเลือดปน หรือมีกลิ่นไหม
- โทรหาโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ แล้วเตรียมตัวไป
ถ้ายังไม่ครบ 37 สัปดาห์ ยิ่งต้องรีบนะคะ NHS ระบุว่าถ้าอายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์และคิดว่าอาจเจ็บครรภ์ ต้องติดต่อโรงพยาบาลด่วน ถ้าใกล้ครบกำหนดและมีท้องแข็งร่วมด้วย อ่านวิธีแยกได้ที่ เจ็บครรภ์เตือนกับเจ็บจริง
ไปโรงพยาบาลเลยถ้า…
คำตอบสั้นๆ: มีน้ำไหลจากช่องคลอดที่สงสัยว่าเป็นน้ำคร่ำ น้ำที่ออกมามีสีเขียว น้ำตาล หรือมีกลิ่น หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด
- น้ำใสไหลซึมหรือไหลพรวด โดยเฉพาะก่อน 37 สัปดาห์
- น้ำคร่ำมีสีเขียว น้ำตาล หรือมีกลิ่นเหม็น
- เลือดออกทางช่องคลอด ไม่ว่ามากหรือน้อย (ช่วงท้องอ่อน อ่านเพิ่ม: เลือดออกนิดๆ ตอนท้องอ่อน)
- ตกขาวผิดปกติร่วมกับมีไข้ ปวดท้องน้อย หรือท้องแข็งเป็นจังหวะ (อ่าน ปวดหน่วงท้องน้อยตอนท้องอ่อน)
- ลูกดิ้นน้อยลงร่วมด้วย
ดูแลตัวเองยังไงให้สบายและลดโอกาสติดเชื้อ
คำตอบสั้นๆ: ล้างภายนอกด้วยน้ำสะอาด ใส่กางเกงในผ้าฝ้ายหลวมๆ เปลี่ยนแผ่นอนามัยบ่อย และไม่สวนล้างช่องคลอด
- ล้างแค่ภายนอกด้วยน้ำสะอาด ไม่ต้องสวนล้างข้างใน อาจารย์แพทย์ศิริราชเตือนว่าน้ำยาสวนล้างอาจทำให้แพ้ระคายเคือง
- เลี่ยงสบู่หรือผลิตภัณฑ์มีน้ำหอม บริเวณจุดซ่อนเร้น
- ใส่กางเกงในผ้าฝ้าย ไม่รัดแน่น ช่วยระบายความอับชื้น ยิ่งอากาศร้อนแบบบ้านเรายิ่งสำคัญ
- เปลี่ยนแผ่นอนามัยบ่อย ไม่ปล่อยให้อับทั้งวัน
ผู้ใหญ่บางท่านอาจแนะนำให้ล้างด้วยน้ำใบฝรั่งหรือสมุนไพรต้ม ท่านหวังดีค่ะ แต่ช่วงท้อง น้ำสะอาดธรรมดานี่แหละดีที่สุด และถ้ามีอาการผิดปกติ ให้หมอตรวจก่อนจะลองอะไรเองนะ
ตกขาวเยอะขึ้นก็คือร่างกายกำลังช่วยปกป้องลูกอยู่ค่ะ แค่หมั่นสังเกตสี กลิ่น และความรู้สึกของตัวเอง แล้วอย่าเขินที่จะเล่าให้หมอฟังนะคะ หมอเจอเรื่องนี้ทุกวัน
คำถามที่แม่ๆ ถามบ่อย
01ตกขาวตอนท้องเยอะมาก ปกติไหม
ปกติค่ะ ฮอร์โมนเพศหญิงที่สูงขึ้นช่วงตั้งครรภ์ทำให้ตกขาวมากขึ้น และตกขาวช่วยป้องกันเชื้อโรคไม่ให้ขึ้นไปถึงมดลูก ถ้าใสหรือขาวขุ่น ไม่มีกลิ่นเหม็น และไม่คัน ถือว่าเป็นตกขาวปกติ
02ตกขาวสีเหลืองตอนท้อง อันตรายไหม
ตกขาวสีเหลืองหรือเขียว โดยเฉพาะถ้ามีกลิ่นหรือคันร่วมด้วย อาจเป็นการติดเชื้อ เช่น เชื้อแบคทีเรียหรือพยาธิในช่องคลอด ควรให้หมอตรวจเพื่อเลือกการรักษาที่ปลอดภัยกับลูกในท้อง
03ตกขาวเป็นก้อนขาวๆ คันมาก ตอนท้องเป็นอะไร
มักเป็นเชื้อรา ซึ่งพบได้บ่อยช่วงตั้งครรภ์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา เพราะ NHS ระบุว่ายารักษาเชื้อราบางชนิดไม่ควรใช้ระหว่างตั้งครรภ์
04แยกยังไงว่าเป็นตกขาว ปัสสาวะเล็ด หรือน้ำเดิน
ตกขาวมักเหนียวหรือเป็นมูก ปัสสาวะมีกลิ่นปัสสาวะและมักเล็ดตอนไอจาม ส่วนน้ำคร่ำมักใส สีจาง อาจไหลซึมเรื่อยๆ หรือไหลพรวดที่คุมไม่ได้ ถ้าไม่แน่ใจให้ใส่ผ้าอนามัยแล้วโทรหาโรงพยาบาล ไม่ต้องรอพิสูจน์เอง
05ใกล้คลอดมีมูกสีชมพูเหนียวๆ ออกมา คืออะไร
อาจเป็นมูกที่เคยอุดปากมดลูกหลุดออกมา ซึ่งเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังเตรียมคลอด แจ้งโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ได้เลยค่ะ ถ้าเลือดออกมากหรือยังไม่ครบ 37 สัปดาห์ ให้ไปโรงพยาบาลทันที
06คนท้องใช้น้ำยาล้างจุดซ่อนเร้นได้ไหม
ไม่แนะนำให้สวนล้างช่องคลอด อาจารย์แพทย์จากศิริราชแนะนำให้ทำความสะอาดภายนอกด้วยน้ำสะอาดก็เพียงพอ และเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมซึ่งอาจทำให้ระคายเคือง