ปวดหน่วงท้องน้อยตอนท้องอ่อน มดลูกกำลังขยายหรือสัญญาณเตือน? วิธีแยกเบื้องต้น

ตรวจเจอสองขีดได้ไม่กี่วัน แล้วเริ่มรู้สึกหน่วงๆ ตึงๆ ที่ท้องน้อย บางทีก็เหมือนจะเป็นประจำเดือน ใจก็คิดวนไปมาว่า “นี่ปกติไหม หรือมีอะไรผิดปกติ” คุณแม่หลายคนเจอแบบนี้ค่ะ และส่วนใหญ่ก็แค่ร่างกายกำลังปรับตัว

มาแยกกันเบื้องต้นดีกว่า ว่าปวดแบบไหนมักไม่เป็นไร ปวดแบบไหนควรโทรถามโรงพยาบาล และปวดแบบไหนต้องไปห้องฉุกเฉินทันที โดยเฉพาะสัญญาณของ ท้องนอกมดลูก ที่รู้ไว้ตั้งแต่ท้องอ่อนๆ จะดีที่สุด

ทำไมท้องอ่อนๆ ถึงปวดหน่วงท้องน้อยได้

คำตอบสั้นๆ: ส่วนใหญ่มาจากมดลูกที่เริ่มขยาย และฮอร์โมนตั้งครรภ์ที่ทำให้ลำไส้ทำงานช้าลง จนท้องอืด มีลม หรือท้องผูก

Cleveland Clinic อธิบายว่าฮอร์โมนตั้งครรภ์ส่งผลกับเนื้อเยื่อแทบทุกส่วน ตั้งแต่ทำให้ข้อต่อหลวมขึ้นไปจนถึงทำให้ย่อยช้าลง ตัวการที่เจอบ่อยช่วงท้องอ่อน เช่น

• มดลูกกำลังขยาย ทำให้รู้สึกตึงๆ บีบๆ เบาๆ คล้ายปวดประจำเดือน มักเป็นแป๊บเดียวและไม่รุนแรง
• ท้องอืด มีลม จากฮอร์โมนที่ทำให้ลำไส้เคลื่อนไหวช้า
• ท้องผูก ซึ่งเริ่มได้ตั้งแต่เดือนแรกๆ (อ่านต่อ: ท้องผูกตอนท้อง ตัวการที่แอบอยู่ในวิตามิน)
• เอ็นยึดมดลูกถูกยืด ทำให้ปวดแปล๊บที่ท้องน้อยหรือขาหนีบตอนลุกเร็วๆ ไอ หรือจาม แม้จะพบบ่อยในไตรมาสสองมากกว่า

ปวดแบบไหนที่มักไม่น่ากังวล

คำตอบสั้นๆ: ปวดเบาๆ เป็นพักๆ ไม่ได้ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ ดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่า ได้พัก ได้ผายลม หรือได้ถ่าย และไม่มีเลือดออก

ลองเทียบดูง่ายๆ ค่ะ

มักเป็นเรื่องปกติ	ควรระวังและให้หมอตรวจ
ปวดหน่วงตรงกลางท้องน้อยเบาๆ	ปวดข้างเดียวชัดเจนและต่อเนื่อง
เป็นแป๊บเดียวแล้วหาย	ปวดไม่หายแม้นอนพัก 30 ถึง 60 นาที
ดีขึ้นหลังผายลม ถ่าย หรือเปลี่ยนท่า	ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ หรือปวดบิดเป็นจังหวะ
ไม่มีเลือดออก	มีเลือดออก หรือตกขาวสีน้ำตาลเป็นน้ำๆ
ไม่มีอาการอื่นร่วม	ปวดไหล่ หน้ามืด มีไข้ หรือปวดตอนเข้าห้องน้ำ

ถ้าตรงกับคอลัมน์ซ้ายทั้งหมด ดูแลตัวเองไปก่อนได้ แล้วเล่าให้หมอฟังตอน ไปฝากครรภ์ครั้งแรก ค่ะ แต่ถ้ามีสักข้อในคอลัมน์ขวา ไม่ต้องรอวันนัดนะ

ท้องนอกมดลูกคืออะไร ทำไมต้องรู้ตั้งแต่ท้องอ่อน

คำตอบสั้นๆ: คือการที่ตัวอ่อนไปฝังตัวนอกโพรงมดลูก ส่วนใหญ่อยู่ในท่อนำไข่ ซึ่งโตต่อไม่ได้และอาจทำให้ท่อนำไข่แตกจนเลือดออกในช่องท้อง อาการมักเกิดช่วงสัปดาห์ที่ 4 ถึง 12

เอกสารของภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าพบได้ราว 1 ถึง 2% ของการตั้งครรภ์ อาการคลาสสิกคือ ขาดประจำเดือน ปวดท้องน้อย และมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด

คนที่มีโอกาสมากกว่า เช่น

• เคยท้องนอกมดลูกมาก่อน
• เคยผ่าตัดหรือติดเชื้อที่ท่อนำไข่ หรือในอุ้งเชิงกราน
• มีประวัติมีบุตรยาก หรือตั้งครรภ์ด้วยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์
• สูบบุหรี่

แต่ไม่มีข้อไหนเลยก็เป็นได้ค่ะ และไม่ใช่ความผิดของใครทั้งนั้น

อาการแบบไหนที่อาจเป็นท้องนอกมดลูก

คำตอบสั้นๆ: ปวดท้องน้อยข้างเดียว เลือดออกทางช่องคลอดที่มาๆ หยุดๆ ปวดที่ปลายไหล่ และปวดหรือไม่สบายตอนเข้าห้องน้ำ

NHS สรุปอาการหลักไว้แบบนี้

• ปวดท้อง มักปวดต่ำๆ ข้างใดข้างหนึ่ง
• เลือดออกทางช่องคลอด มักมาๆ หยุดๆ อาจเป็นน้ำๆ สีน้ำตาลเข้ม
• ปวดที่ปลายไหล่ ตรงรอยต่อระหว่างไหล่กับแขน โดยไม่ได้ไปกระแทกอะไร
• ไม่สบายตอนปัสสาวะหรืออุจจาระ บางคนมีท้องเสียร่วมด้วย

ที่ชวนงงคืออาการพวกนี้บางทีก็คล้ายท้องผูกหรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ หมอเลยอยากให้ไปตรวจมากกว่านั่งเดาเอง โดยเฉพาะถ้ายังไม่เคยอัลตราซาวด์ยืนยันว่าท้องอยู่ในมดลูก

ถ้ามีเลือดออกร่วมด้วย ดูวิธีสังเกตเพิ่มได้ที่ เลือดออกนิดๆ ตอนท้องอ่อน ต้องดู 3 อย่างนี้ ค่ะ

ไปโรงพยาบาลเลยถ้า…

คำตอบสั้นๆ: ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน ปวดร่วมกับหน้ามืดหรือเป็นลม หรือปวดไหล่ร่วมกับปวดท้อง ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ทันที

ไปห้องฉุกเฉินทันที (ไม่ต้องโทรถามก่อน)

• ปวดท้องแบบแปล๊บ เฉียบพลัน รุนแรง ร่วมกับเวียนหัวมาก หน้ามืด หรือเป็นลม
• ปวดท้องร่วมกับปวดที่ปลายไหล่
• เลือดออกมากจนชุ่มผ้าอนามัยในเวลาไม่นาน
• ตัวซีด ใจสั่น เหงื่อแตก

อาการเหล่านี้อาจหมายถึงท่อนำไข่แตก ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรักษาด่วน ถ้าอยู่คนเดียว อย่าขับรถเองนะคะ

ควรโทรหาโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ภายในวันนั้นถ้า…

คำตอบสั้นๆ: ปวดไม่หายแม้พักแล้ว 30 ถึง 60 นาที ปวดร่วมกับเลือดออกหรือตกขาวผิดปกติ ปวดบิดเป็นจังหวะ หรือปวดแสบตอนปัสสาวะ

NHS แนะนำให้ติดต่อทีมฝากครรภ์ทันทีถ้าปวดท้องร่วมกับ

• เลือดออกหรือมีเลือดกะปริดกะปรอย
• ปวดบิดหรือท้องแข็งเป็นจังหวะ
• ปวดหลังส่วนล่าง
• ตกขาวผิดปกติ (อ่าน ตกขาวแบบไหนควรบอกหมอ)
• ปวดหรือปัสสาวะบ่อยผิดปกติ
• มีไข้หรือหนาวสั่น

ยังไม่ได้ฝากครรภ์ก็ไปแผนกสูตินรีเวชหรือห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลใกล้บ้านได้เลยค่ะ ไม่ต้องรอให้มีสมุดสีชมพูก่อน

ระหว่างนี้ ดูแลตัวเองยังไงให้สบายขึ้น

คำตอบสั้นๆ: ถ้าปวดเบาๆ แบบที่ไม่มีสัญญาณอันตราย การพัก ดื่มน้ำ กินอาหารที่มีกากใย และขยับตัวช้าลงช่วยได้

• นอนพักตะแคง แล้วสังเกตว่าอาการดีขึ้นไหม
• ดื่มน้ำให้พอ และกินผักผลไม้ ช่วยเรื่องท้องอืดท้องผูก
• ลุกนั่งช้าๆ ถ้าปวดแปล๊บตอนเปลี่ยนท่า
• แบ่งกินมื้อเล็กๆ ลดอาการแน่นท้อง
• จดอาการ ปวดตรงไหน นานแค่ไหน มีอะไรร่วมด้วย ไว้เล่าให้หมอฟัง
• ไม่ซื้อยาแก้ปวดหรือยาขับลมกินเอง ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

ผู้ใหญ่บางท่านอาจบอกว่า “ท้องแรกก็ปวดแบบนี้ทุกคนแหละ นอนเดี๋ยวก็หาย” ซึ่งก็จริงกับอาการปวดเบาๆ ส่วนใหญ่ค่ะ แต่ถ้าปวดข้างเดียว ปวดไม่หาย หรือมีอาการร่วมอย่างที่เล่ามา ไปให้หมอตรวจไม่ได้ตื่นตูมเลยนะ

จำง่ายๆ ว่า ปวดเบา เป็นพัก พักแล้วดีขึ้น มักไม่เป็นไร ปวดข้างเดียว ปวดไม่หาย มีเลือด ปวดไหล่ หรือหน้ามืด ไปโรงพยาบาล ดูแลตัวเองกับเจ้าตัวเล็กดีๆ นะคะ